ฉากสุดท้ายของไอทีวี อดีตทีวีเสรี กำลังจะมาถึงแล้ว  คณะรัฐมนตรีวันนี้มีมติให้สำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรียึดสัมปทานไอทีวีคืนหากฝ่ายบริหารของไอทีวีไม่สามารถจ่ายเงินค่าสัมปทานที่ค้างไว้ในวันที่ 6  มี.ค. นี้   ผมเคยเขียนหนังสือเล่มหนึ่งเกี่ยวกับไอทีวีที่มีชื่อว่า "บทสุดท้าย ทีวีเสรี" 

ผมอยากหยิบเอาบทสุดท้ายของหนังสือเล่มนี้มาเตือนความจำว่าไอทีวีมีที่มาอย่างไร และคนในฝ่ายข่าวที่ยืนหยัดในหลักการต้องเผชิญกับอะไรบ้างในการต่อสู้กับการแทรกแซงทางการเมือง   หนังสือเล่มนี้ผมเขียนขึ้นในขณะที่พนักงานฝ่ายข่าว 20 ที่ถูกเรียกว่า "ขบถไอทีวี" ถูกฝ่ายบริหารของชิน คอร์ปของตระกูลชินวัตรไล่ออก เพราะไม่ยอมถูกแทรกแซง

บทนี้มีชื่อว่า  “ศพสุดท้าย” จาก “พฤษภาทมิฬ”

..........ผมเข้าใจดีถึงความรู้สึกที่อดีตเพื่อนร่วมงานของผมกลุ่มหนึ่งกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้  เพราะนั่นเป็นความรู้สึกที่ผมมีเช่นเดียวกันเมื่อเจ็ดแปดเดือนก่อนหน้านี้

เพียงไม่กี่วันก่อนการเลือกตั้งครั้งสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย  พนักงานฝ่ายข่าวไอทีวีกว่า 20 คน ประกาศจุดยืนต่อต้านการแทรกแซงการทำข่าวของฝ่ายบริหารจากชินคอร์ปฯ

มันเป็นเหตุการณ์ที่สวนความรู้สึกของคนในสังคมนี้มาก

ในขณะที่เราคาดหวังให้การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นก้าวสำคัญของการปฏิรูปการเมือง สถานีโทรทัศน์ที่เป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้เพื่อเสรีภาพทางด้านการแสดงออก กลับไม่สามารถทำหน้าที่ของสื่อได้อย่างเสรี

ผมชื่นชมในความกล้าหาญของคนข่าวเหล่านี้ที่ยอมเอาอนาคตการทำงานของตัวเองมาเสี่ยง ด้วยการออกมาฟ้องประชาชน

ในขณะเดียวกัน ผมรู้สึกภูมิใจเงียบๆ ที่ รู้ว่า ยังมีคนในฝ่ายข่าวไม่น้อย ที่เห็นหลักการ และเสรีภาพในการทำงาน สำคัญกว่า “ความอยู่รอด” ทางการงานของตัวเอง

“เราโดดเดี่ยว  แต่เราไม่มีทางเลือก  ถ้าเราไม่ทำ เราจะอธิบายให้กับคนรุ่นต่อไปได้อย่างไร” วิศาล ดิลกวานิช   ยืนยันถึงการตัดสินใจที่อาจจะหมายถึงการตกงาน 

วิศาลและเพื่อนๆ ที่ออกมาเคลื่อนไหวไม่ได้มีตำแหน่งใหญ่โตอะไรในกองบรรณาธิการ  เขาเป็นเพียงนักข่าวสายไอทีคนหนึ่ง ซึ่งผู้ชมอาจจะรู้จักเขาในฐานะผู้ประกาศข่าวมากกว่า 

แต่คุณไม่จำเป็นต้องมีตำแหน่งที่ใหญ่โต ถึงจะมีจุดยืน หรือมีหลักการได้

พนักงานฝ่ายข่าวทุกคนที่ออกมาเคลื่อนไหวรู้ล่วงหน้าแล้วว่า พวกเขาจะต้องเผชิญกับอะไรบ้าง    

พวกเขารู้ดีว่ามันไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะทำให้ทุกคน หรือคนส่วนใหญ่ของสถานีเข้าใจถึงความสำคัญของของ “ความเป็นเสรี” ของไอทีวี 

และมันเป็นเรื่องที่ยากยิ่งกว่า ที่หวังจะเห็นทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมในการเคลื่อนไหว

“ผมไม่โทษใครครับ และผมไม่ว่าใครด้วย ผมเข้าใจความจำเป็นของแต่ละคน   แต่ไม่ว่าคนที่มาร่วมต่อสู้จะมีกี่คน ถึงแม้จะเหลือผมคนเดียว ผมก็จะสู้” วิศาล ประกาศความเด็ดเดี่ยวของเขา

ในที่สุดแล้ว  มันกลายเป็นการต่อสู้ โดยกลุ่มพนักงานเพียงกลุ่มเล็ก ๆ กลุ่มหนึ่ง 

 วิธีการ “แบ่งแยก และปกครอง” ถูกฝ่ายบริหารนำมาใช้อีกครั้ง  และมันก็ได้ผล

วิศาลและเพื่อน ๆ กลายเป็นคน “กลุ่มน้อย” 

แต่ในการต่อสู้เพื่อความถูกต้อง และเพื่อหลักการ    ความสำคัญไม่ใช่อยู่ที่จำนวน

ถึงแม้ ถ้าหาก วิศาล เป็นเพียงคนเดียวที่ลุกขึ้นมาปกป้องความเป็นเสรี ของสถานีโทรทัศน์แห่งนี้   การต่อสู้ครั้งของเขาก็ยังจะมีความหมาย 

แต่ความเจ็บปวดของคนเหล่านี้อยู่ที่ว่า การต่อสู้ที่ทำด้วยความบริสุทธิ์ใจของพวกเขาถูกบิดเบือนทั้งโดยฝ่ายบริหารและสื่อบางฉบับ   การเรียกร้องเสรีภาพของฝ่ายข่าวถูกป้ายสีให้เป็นการเคลื่อนไหวที่มีเรื่องของความขัดแย้งทางธุรกิจอยู่เบื้องหลัง

ขณะที่ผมกำลังปิดต้นฉบับ วิศาลและเพื่อน ๆ อีก 22 คน ถูกยื่นซองขาวด้วยข้อหาที่น่าสะพรึงกลัวเป็นอย่างยิ่ง  พวกเขาถูกกล่าวหาว่าเป็น “ปรปักษ์” และ “กระด้างกระเดื่อง” ต่อฝ่ายบริหาร  และ “ทุจริตในหน้าที่” 

ผู้บริหารไอทีวี ได้สร้างคำนิยามใหม่ให้กับการเรียกร้องเสรีภาพในการทำงานเสียแล้ว  

นอกจากทำลายอิสระในการทำงานของคนในฝ่ายข่าวแล้ว ผู้บริหารไอทีวียังแสดงธาตุแท้ของนายทุนที่ไม่เคารพแม้กระทั่งความรู้สึกของคนในสังคม   

การไล่พนักงานฝ่ายข่าวออกเพียงเพราะคนเหล่านี้ออกมาปกป้องความน่าเชื่อถือและภาพลักษณ์ของไอทีวี เป็นการตบหน้าสังคมฉาดใหญ่

ผู้บริหารไอทีวีไม่สนใจด้วยซ้ำว่าความคาดหวังของสังคมที่มีต่อสถานีโทรทัศน์ช่องนี้เป็นอย่างไร

ความต้องการของสังคมคงไม่แตกต่างไปจากสิ่งที่ฝ่ายข่าวเรียกร้อง สังคมต้องการเห็นไอทีวีเป็นสถานีโทรทัศน์ที่เป็นอิสระไม่ถูกนักการเมืองหรือนักธุรกิจครอบงำ

มันไร้ประโยชน์ที่ฝ่ายบริหารไอทีวีจะพยายามสร้างภาพของความเป็นทีวีเสรีให้กับสถานีโทรทัศน์แห่งนี้ ด้วยการแต่งตั้งบุคคลที่มีชื่อเสียงในสังคมมาตรวจสอบความเป็นกลางในการเสนอข่าว หลังจากทำการกำจัดกลุ่มนักข่าวที่ต้องการทำงานอย่างเสรี

หรือด้วยการดึงเอา “มืออาชีพ” ทางด้านข่าวจากที่อื่นมาดูแลฝ่ายข่าว

เพราะความเป็นจริงก็คือ ฝ่ายบริหารไม่สามารถยัดเยียดความเป็นเสรีให้กับสถานีแห่งนี้ได้

ไอทีวีจะมีความเป็นเสรีหรือไม่ อยู่ที่ความรู้สึกและความเชื่อของคนในสังคม 

ไม่ใช่อยู่ที่ฝ่ายบริหาร หรือผู้ถือหุ้น

ในความรู้สึกของคนในสังคมที่มีความคาดหวังอย่างสูงต่อสถานีโทรทัศน์แห่งนี้ ความเป็นทีวีเสรีของไอทีวีได้ตายไปแล้วพร้อมๆ กับการหมดอิสระในการทำหน้าที่ของฝ่ายข่าว

ถ้าจะถามว่าไอทีวีทุกวันนี้คืออะไร

ผมอยากจะตอบว่า สภาพของไอทีวีในปัจจุบัน ก็คือ “ศพสุดท้าย” จากเหตุการณ์ “พฤษภาทมิฬ”...........