ตำนาน(Myth) :  ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่ต้องทำความเข้าใจและหวงแหน

       เมื่อปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา    ผมได้ไปร่วมการเสวนาการเปิดตัวหนังสือฉบับหนึ่งที่เกี่ยวกับตำนานท้องถิ่นที่มีมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน    ภายในงานมีนักวิชาการเป็นพิธีกรร่วมดำเนินการเสวนาชื่อดังหลายท่านเช่นที่รู้จักกันทั่วไปคือ ท่านอาจารย์ศรีศักร  วัลลิโภดม ท่านได้ให้คำอธิบายสร้างความเข้าใจไว้อย่างน่าสนใจ  ซึ่งผมเห็นว่าทุกคนต้องทำความเข้าใจในเรื่องตำนานให้มาก  จึงอยากนำเสนอและเล็งเห็นถึงความสำคัญของตำนานอันเป็นเรื่องราวประวัติศาสตร์ของท้องถิ่นซึ่งประเทศไทยเองต่างก็มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมในท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง  ซึ่งลูกหลานและคนทุกคนที่เกิดมาต้องทำความเข้าใจเพื่อให้เกิดการปรับใช้และเชื่อมโยงบนความเข้าใจทางวัฒนธรรมที่หลากหลายในสังคมไทย

                        ท่านอาจารย์ศรีศักร  วัลลิโภดม ร่วมอธิบายทำความเข้าใจในความหมายของตำนาน

     ท่านอาจารย์ได้ให้การอธิบายทำความเข้าใจเกี่ยวกับ ตำนาน  แก่ผู้เสวนาพอสรุปได้ดังนี้

      - นักประวัติศาสตร์   ให้ความหมายเกี่ยวกับตำนาน(Myth)ว่า  เป็นเรื่องมายาคติ

      - นักประวัติศาสตร์     ให้ความหมายเกี่ยวกับตำนาน(Myth)ว่า   เป็นสิ่งที่ไม่ใช่ความจริง

ซึ่งสิ่งดังกล่าวนี้จะเป็นสิ่งที่จะต้องมีส่วนเกี่ยวข้องและนำมาศึกษาในเรื่องราวความเป็นประวัติศาสตร์รัฐ

ตำนาน(Myth)นั้นเกิดจากการเขียนขึ้นของคนภายในท้องถิ่นหรือชุมชนนั้นๆ หรือเรียกว่า  ประวัติศาสตร์ข้างใน (Internal  History)   ตำนานนั้นเป็นประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต (Living  History) กล่าวคือ  เกิดการโต้ตอบอยู่ตลอดเวลาและจะเป็นสิ่งที่นำมาซึ่งการเกิดการปราณีปรานอมจากประวัติศาสตร์ภายนอก(External  History)หรือบุคคลภายนอก   ซึ่งจะบอกว่าถูกผิดไม่ได้เพราะมันเป็นมายาคติซึ่งจะเป็นการหาข้อยุติไม่ได้จากคนภายนอก   แต่ต้องศึกษาและค้นคว้าสอบถามจากคนภายในชุมชนนั้นๆซึ่งจะมีการโต้ตอบจากคนภายนอกได้

 พล.ต.ต.จำรูญ   เด่นอุดม  และคุณอุดม    ปัตนวงศ์  ร่วมเสวนาในงานเปิดตัวหนังสือ เป็นบุคคลที่ศึกษาในตำนานท้องถิ่นเมืองปัตตานี

                          ที่มา  :  คำอธิบายเกี่ยวกับตำนานพอสรุปใจความสำคัญโดยท่านอาจารย์ศรีศักร  วัลลิโภดม ในการเสวนาเปิดตัวหนังสือ  เล่าขานตำนานใต้ ณ ร้านหนังสือริมขอบฟ้า   28  กันยายน  2550   เวลา 18.00  น. เป็นต้นไป

     ซึ่งสามารถสรุปความหมายของตำนานดังนี้

     ตำนาน(Myth)  คือ  ประวัติศาสตร์ที่คนในท้องถิ่นสร้างขึ้น  หรือจินตนาการหรือสมมุติขึ้น   เพื่อสร้างให้เกิดสำนึกร่วมของคนในกลุ่มชาติพันธุ์และการเป็นผู้ที่อยู่ในพื้นที่วัฒนธรรมหรือท้องถิ่นเดียวกันเป็นสำคัญในการทำให้เกิดชุมชนทางจินตนาการ(Imagined  community)  ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับชาติขึ้น

          ยกตัวอย่างตำนานที่เกิดขึ้นในแต่ละท้องถิ่นของประเทศไทยที่สำคัญๆ  เช่น 

ทางภาคเหนือมีตำนาน  พระนางจามเทวี    ท้าวฮุ่งหรือท้าวเจือง   ฯลฯ

ส่วนตำนานทางภาคกลาง  ท้าวอู่ทอง   พระร่วง   ฯลฯ

ตำนานทางภาคอีสาน  ตำนานผาแดงนางไอ่    พระปาจิตกับนางอรพิน  ฯลฯ

ตำนานทางภาคใต้   ตำนานเมืองนคร      ตำนานเมือง   ฯลฯ

                                              เรื่องราวที่ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นงานเขียนในปัจจุบัน

           เรื่องราวพระร่วงผ่านหนังสุริโยทัย                     ผาเเดงนางไอ่ทางภาคอีสานถ่ายทอด

                                                                                             ผ่านหนังปราโมทัย

                                 มัสยิดกรือเเซะสถานที่ที่เกิดตำนานหลายเรื่องในปัตตานี

                         พระนางจามเทวีบุคคลทางประวัติศาสตร์ที่ทำให้เกิดตำนานจามเทวีต่อมา

และตำนานสำคัญน้อยใหญ่ต่างๆอีกมากมาย ซึ่งตำนานจะมีความแตกต่างและเกี่ยวข้องกับบุคคลและวัฒนธรรมที่แตกต่างกันออกไป  และเป็นสิ่งที่ลูกหลานทุกคนต้องศึกษาและให้ความสำคัญเป็นย่างยิ่ง

 ที่ มาและเอกสารประกอบการเขียน

                       ศรีศักร  วัลลิโภดมและคณะ.เล่าขานตำนานใต้.กรุงเทพ ฯ: โรงพิมพ์วัชรินทร์ พี.พี.,2550.

                     บทบรรณาธิการ:ศรีศักร  วัลลิโภดม "ตำนาน(Myth)เป็นมายาคติหรือประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต".วารสารเมืองโบราณ ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2550: 7-10.

                     บทบรรณาธิการ:ศรีศักร  วัลลิโภดม "จากชนเผ่าเป็นชนชาติในกระบวนการสร้างบ้านแปงเมือง".วารสารเมืองโบราณ ฉบับที่ 2 เมษายน - มิถุนายน 2550: 7-10.