วัฒนธรรมการแต่งกายของชาวไทยเชื้อสายเขมรในอีสานใต้

        การแต่งกายของชาวไทยเชื้อสายเขมรที่อีสานใต้นั้นมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว      อันบ่งบอกถึงความเป็นท้องถิ่นเขมรอีสานใต้ได้อย่างน่าชื่นชม     ไม่ว่าจะเป็นเสื้อ    ผ้านุ่ง    เป็นสิ่งที่แสดงถึงมรดกตกทอดจากรุ่นปู่ย่าตายายมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน   นับแต่สมัยโบราณกระทั่งกว่าร้อยปีหลังถึงปัจจุบัน     การแต่งกายของชาวไทยเขมรได้เปลี่ยนแปลงไปไม่น้อย   แต่ ณ  ปัจจุบันลูกหลานที่หวงแหนในวัฒนธรรมการแต่งกายของคนเขมรได้รื้อฟื้นช่วยกันกลับมาสวมใส่แต่งกายกลับมาเป็นที่นิยมกันอย่างมากขึ้นในโอกาสงานบุญและงานประจำปีต่างๆ

         ในสมัยโบราณหญิงชาวเขมรในอีสานใต้ก็มีความพิถีพิถันในเรื่องกายแต่งกายเช่นเดียวกับหญิงในภาคอื่นๆของไทยไม่แพ้กัน     ดังจะเห็นได้จากเสื้อที่สวมใส่   ได้จากการตัดเย็บด้วยฝีมือล้วนๆ   และที่ขาดไม่ได้คือผ้านุ่งที่มีเอกลักษณ์มาแต่โบราณ   สวยงามไม่ว่าจะเป็น   ผ้าสมอ   ผ้าสกู   ผ้ากระเนียว    ผ้าอันปรม   ผ้าโฮล    ผ้าเก็บ    ผ้าจดอ   ผ้าโสร่ง  

การแต่งกายแต่งกายแบบโบราณของพี่น้องชาวไทยเชื้อสายเขมรซึ่งสวมเสื้อเก็บ   นุ่งผ้ากระเนียว   ผ้าโฮล      ปะโบล    ในงานประเพณีบุญบั้งไปในเขตอำเภอขุขันธ์

          ผู้หญิงเขมรสมัยโบราณในวัยสาวจะเข้าสู่วัยแต่งงานนั้น    จะต้องรู้จักทอผ้าและตัดเย็บเสื้อไว้ใช้เมื่อยามออกเรือน    การทอผ้านั้นถือเป็นงานที่ผู้หญิงเขมรต้องทำเป็น   นอกจากนั้นการตัดเย็บเสื้อที่เรี่ยกว่า   "อาวเก็บ"  ต้องตัดเย็บเป็นเช่นกัน

        " อาวเก็บ"  นั้น เป็นเสื้อคอกลม  แขนกระบอก  ผ่าหน้าใช้เม็ดเงินพดด้วงเป็นกระดุม  ผ้าที่ใช้ตัดเย็บเป็นผ้าไหมลายลูกแก้วหรือชาวเขมรเรี่ยกว่า  "ผ้าเก็บ" เป็นผ้าทอตั้งแต่สี่ตะกอ    ผ้าที่ได้จะมีความหนา   ถ่ายเทความร้อนได้ดี   ขั้นตอนการตัดเย็บมีกรรมวิธีที่ยุ่งยากซับซ้อน      ตามเทคนิคภูมิปัญญาของคนเขมรโบราณ   คือ   เขาจะนำผ้าที่ได้ไปย้อมดำด้วยผลมะเกลือจนได้ที่    จากนั้นนำไปนึ่งอบกลิ่นด้วยปันเลือย(ไพล)  หรือ ปการันเจก(ดอกลำเจียก)     ซึ่งการนึ่งอบนี้จะทำให้กลิ่นซึมเข้าไปกับไอน้ำแทรกซึมเข้าเส้นไหมจะทำให้กลิ่นติดทนนานเป็นปี และนอกจากนั้นทำให้ไหมนิ่มยิ่งขึ้นด้วย    เมื่อ

การแต่งกายแบบเขมรโบราณชายนุ่งโสร่ง  หญิงสวมเสื้อเก็บ   นุ่งผ้าถุงปะโบลผาดบ่าด้วยผ้าขาวม้า  จดอ        ในการละเล่นลูดอันแร ของชาวไทยเชื้อสายเขมรอีสานใต้     

เสร็จจากขั้นตอนนี้    จึงเข้าสู่การวัดรูปทรงของผู้สวมใส่แล้วตัดผ้าให้ได้ตามขนาดรูปทรง    คุณยายชาวเขมรในอำเภอขุขันธ์เล่าว่า " สมัยก่อนอีตอนที่ยังไม่มีกรรไกรใช้ยายตัดผ้าด้วยมีดโต้วางมีแล้วใช้ไม้ทุบที่สันมีดตัดเอาเพราะผ้าเก็บมันหนาต้องใช้มีดโต้ตัดถึงจะได้ "   หลังจากนั้นเมื่อตัดผ้าตามรูปทรงเสร็จ    จะเป็นการเย็บตะเข็บผ้าให้หมดกันรุ่ย       จากนั้นจึงเป็นขั้นตอนการเย็บตะเข็บผ้าแต่ละด้านติดเข้ากันให้เป็นรูปทรงเสื้อโดยจะใช้ด้ายไหมหลากสี  เช่น   ขาว  แดง   ส้ม   เขียว   น้ำเงิน   ตรงส่วนที่เย็บตะเข็บแบบนี้ชาวเขมรเรี่ยกว่า   "เทอเเซว(การทำตะเข็บ)" ซึ่งด้วยที่เย็บจะตัดสีของเสื้อดูสะดุดตาสวยงาม     และที่คอเสื้อจะทำเป็นลวดลายตามจินตนาการที่สวยงาม   และที่สำคัญอย่างยิ่งของเสื้อแบบนี้คือ    กระดุมเสื้อจะทำจากเงินพดด้วง เขมรเรี่ยกว่า  ."ปรักดม "  มีจำนวนตั้งแต่  5  ถึง 10  เม็ด  ซึ่งเม็ดเงินที่ติดบนเสื้อนี้จะบ่งบอกถึงฐานะความมั่งคั่งของคนสวมใส่ ขนาดของเม็ดเงินก็จะแตกต่างกันออกไป     และเสื้อดังกล่าวจะมีน้ำหนักมากจากความหนาของเนื้อผ้าแล้วบวกกับน้ำหนักของจำนวนเม็ดเงินที่ติด     สิ่งนี้เองยังมีคติอุบายความเชื่อ ของคนเขมรโบราณว่า  " ยิ่งร่ำรวยมั่งมีมากเท่าใดภาระหน้าที่ความรับผิดชอบยิ่งมีมากเท่านั้น"  เมื่อใส่เสื้อนี้แล้วจะเป็นการเตือนสติทุกครั้งเพราะความหนักของเสื้อ  

           ปัจจุบันเสื้อดังกล่าวที่มีอายุเก่าแก่  ตัดเย็บและมีเงินพดด้วงที่เป็นตราของทางราชการโบราณติดอยู่จริงยังคงเหลืออยู่ไม่มากหนักเท่าที่พบ  มีเสื้อของคุณยายเชื้อสายเขมรอายุกว่า70 ปีท่านหนึ่งในบ้านสวงษ์ ในอำเภอขุขันธ์จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งตกทอดมาจากรุ่นแม่  รวมอายุเกือบ  ร้อยกว่าปี   มีคนในหมู่บ้านใกล้เคียงแอบกระซิบบอกว่ายายหวงมาก ซึ่งมีคนมายืมเสื้อไปใส่ออกงานในต่างจังหวัดคุณยายถึงกับถอดเม็ดเงินออกทั้งหมดให้ไปแค่ตัวเสื้อ     ซึ่งจริงๆยายไม่ยากให้แม้กระทั่งตัวเสื้อ     แต่คนยืมเป็นญาติกัน 

              "อาวเก็บ " นี้   ปัจจุบันมีการตัดเย็บขึ้นใช้กันอย่างแพร่หลายในแวดวงคนไทยเชื้อสายเขมรสวมใส่ในโอกาสงานประเพณีประจำปีต่างๆ  และมีการตัดเย็บขายเป็นหัตถกรรมท้องถิ่น  แต่กระดุมที่เป็นเม็ดเงิน พดด้วงนั้นหายากมา

หญิงวัยกลางคนชาวไทยเชื้อสายเขมรนุ่งผ้าโฮลจำเรี๊ยกปะเดา(ผ้าโฮลลายผ่าหวาย)ผ้านุ่งที่ขึ้นชื่อของชาวไทยเชื้อสายเขมร      นั่งกวักไหมเข้าอัก

             " อาวเก็บ " จะสวมใส่กับ  ผ้านุ่งไหมเขมรอย่างสวยงามไม่ว่าจะเป็นผ้า   สมอ  สกู   อันปรม   กระเนียว   ผ้าโฮล   โดยเฉพาะผ้าโฮล    ผ้ากระเนียว   ซึ่งจะนำมาต่อหัวผ้านุ่งเรี่ยกว่า  "กบาลซัมป็วด" และต่อเชิงผ้านุ่งเรี่ยกว่า  "ปะโบล" และที่ปะโบลนี้จะมีผ้าที่เรี่ยกว่า  "ผ้าสะเลิก "ซึ่งมีน้ำหนักทอจากฝ้ายติดต่อที่ปลายปะโบลเพื่อให้ผ้าไหมทิ้งตัวดูพริ้วยิ่งขึ้น    เหตุที่ต้องต่อหัวผ้านุ่งและเชิงผ้าเนื่องจากผ้าทอในสมัยโบราณจะมีหน้าฟันกี่ที่แคบเวลานุ่งจะมีขนาดสั้นจึงต้องใช้ผ้าเหล่านี้มาต่อให้ยาวขึ้นและยังทำให้เกิดความสวยงามมากยิ่งขึ้น  

หญิงวัยสูงอายุชาวไทยเชื้อสายเขมรยังคงนิยมนุ่งผ้าโฮลอยู่ที่บ้าน เป็นผ้าไหมยอดนิยมที่ใช้นุ่งในโอกาสงานสำคัญต่างๆ

               นอกจากนั้นหญิงเขมรจะมีผ้าไสบหรือผ้าเบี่ยงไหล่ที่เรี่ยกว่า ผ้าเก็บ   เช่นเดียวกับผ้าที่ที่นำมาตัดเสื้อ  โดยถ้าใช้ในงานบุญทั่วไปจะเป็นผ้าที่ย้อมดำจกมะเกลือ      ส่วนถ้าเบี่ยงไปวัดจะเบี่ยงเป็นผ้าเก็บสีขาวไม่ย้อมดำ

ผู้หญิงไทยเชื้อสายเขมรวัยกลางคนสวมเสื้อแขนกระบอกลายลูกไม้แบบสมัยนิยมและนุ่งผ้ากระเนียวสีน้ำเงินเย็บติดชายผ้านุ่งด้วยมือผ้าอายุประมาณ เเปดสิบกว่าปี ถัดมาเป็นผ้ากระเนียวสีเปลือกไม้ปะโบล  และหญิงสาวสวมเสื้อตามแบบสมัยนิยมนุ่งผ้าโฮล  และผ้ากระเนียวสีแดงปะโบล     ในโอกาสงานจ๊ะตึกเปรี๊ยะเเคเเจต(งานทรงน้ำพระเดือนเมษายน)

             เสื้อดังกล่าวนี้มีลักษณะคล้ายกับเสื้อของคนไทยในเชื้อสายวัฒนธรรมลาวและส่วย      ซึ่งปัจจุบันนี้คนเขมรยังนิยมการใส่เสื้อที่ทันสมัยขึ้นโดยการตัดเย็บด้วยจักร นิยมตัดเป็นเสื้อผ้าลายลูกไม้และลายดอกไม้เล็กๆมีสีสันที่ดูจะเข้มๆสดๆครึ้มๆตามแต่วัย ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นวัยกลางคนถึงวัยสูงอายู     ซึ่งจะเน้นเป็นแขนกระบอก    ส่วนสาวๆวัยรุ่นจะใส่เสื้อตามสบายที่เหมาะสม   ซึ่งปัจจุบันผ้านุ่งยังคงนุ่งผ้าตามแบบโบราณดังที่กล่าวข้างต้น

หญิงไทยเชื้อสายเขมรวัยกลางคนสวมเสื้อลายดอกไม้เล็กๆแบบสมัยนิยมนุ่งผ้าโฮลปะโบล  นิยมสวมใส่ในโอกาสงานบุญต่างๆ

                 ส่วนผู้ชายเขมรผู้สูงศักดิ์ในสมัยโบราณจะนุ่งผ้าโจงกระเบน  เขมรเรี่ยกว่า  "จองกระเบ็น " โดยใช้ผ้าโฮลเปร๊าะ หรือ ผ้าสมปักเขมร    เป็นผ้าทอหมัดหมี่สีสันที่สวยงามมีเชิงในตัว  ทอยาวเป็นวาไม่เย็บชายผ้าติดกัน     ส่วนผู้ชายโดยทั่วไปจะนุ่งผ้ากระเนียวกอเดีย  เป็นผ้าไหมทอจากไหมควบปั่นเกลียวทั้งผืนทอยาวเป็นวาสำหรับนุ่งโจงกระเบน      ปัจจุบันผ้าโฮลเปร๊าะไม่มีใครนุ่งแล้วแต่มาสมัยปัจจุบันมีการตัดแปลงเป็นลักษณะผ้าทอมัดหมี่สำหรับผู้หญิงนุ่งซึ่งลดความยาวลง     ส่วนผู้ชายหันนิยมนุ่งโสร่งแทนผ้ากระเนียวกอเดีย

                   การแต่งกายของชาวไทยเชื้อสายเขมรในเขตอีสานใต้นั้น   แม้การสวมใส่เสื้อดังกล่าวจะไม่ค่อยมีให้พบเห็นมากนัก     จะพบเจอก็ในโอกาสสำคัญระดับท้องถิ่นจังหวัด    ซึ่งจะใส่กันอย่างเต็มยศ    สวยงามตามแบบเขมรมาอวดกัน    แต่ในชีวิตประจำวันปัจจุบันนี้คนเขมรยังคงนิยมสวมใส่ยึดถือกันมาเป็นเอกลักษณ์คือการนุ่งผ้าตามแบบเขมร และถึงอย่างไรวัฒนธรรมการเเต่งกายตามแบบชาวไทยเชื้อสายเขมรยังคงต้องลืมตาอ้าปากเผยแพร่ออกสู่สายตาคนทั่วไปให้ได้รู้จักกัน  และต้องช่วยกันสืบสานวัฒนธรรมการแต่งกายนี้ต่อไปให้คงอยู่คู่ลูกหลานของเราสืบไป

[wma=380,70]http://rachain2429.googlepages.com/1.wma[/wma]