ลูดอันเร(กระโดดสาก)การแปรเปลี่ยนสู่เรือมอันเร(รำสาก)ถิ่นอีสานใต้ 

         " ลูดอันเร "แปล่ว่า  "กระโดดสาก"    "ลูดอันเร"  เป็นชื่อเรี่ยกการละเล่นชนิดหนึ่งของชาวไทยเชื้อสายเขมรที่มีลักษณะคล้ายกับ  การรำกระกระทบไม้ของไทย   ลาวกระทบไม้   แสกเต้นสาก  การละเล่นประเภทนี้มีปรากฏกันทั่วไปบนภาคพื้นเอเชียอาคเนย์ไม่ว่าจะเป็น   ไทย  ลาว  เขมร   ฟิลิปปิน   อินโดนีเซีย

             อันเรหรือสากของคนไทยเชื้อสายเขมรที่ใช้ในการลูดอันเร(กระโดดสาก)

  ผู้คนมาพร้อมกันเตรียมการเล่นลูดอันเร(กระโดดสาก)บริเวณลานกว้างหน้าบ้าน

        "ลูดอันเร(กระโดด) "นิยมเล่นปีละครั้งเท่านั้นซึ่งนิยมเล่นกันในเดือนเมษายนซึ่งตรงกับเดือนแคเจตของเขมรอันเป็นการเฉลิมฉลองเทศการทรงน้ำพระขึ้นปีใหม่(จ๊ะตึกเปรี๊ยะแคเจตฉลองชนัมทมัย)หรือตรุษสงกรานต์ปีใหม่ไทยนั่นเอง  

                                      กลุ่มคนเฒ่าคนแก่ที่ยังพอรู้จักการกระโดดสาก

          การกระโดดสากถือเป็นพิธีกรรมการละเล่น ที่ต้องมีการเคารพบูชาสากก่อนการละเล่นอย่างเคร่งครัดของชาวไทยเชื้อสายเขมร  เพราะการกระโดดสากข้ามไปมาถือเป็นการอันไม่สมควรซึ่งก่อนการละเล่นทุกครั้งต้องมีพิธีการเซ่นบูชาครูขอขมาสาก    ซึ่งสากคืออุปกรณ์ในการใช้ตำข้าวเลี้ยงชีวิตมาแต่สมัยโบราณก่อนการมีโรงสีข้าวดังเหมือนในยุคปัจจุบัน  การนี้จึงถือเป็นพิธีกรรมที่ขาดมิได้

         " ลูดอันเร"หรือ"กระโดดสาก" นั้นเป็นชื่อเรี่ยกที่การละเล่นนี้ที่มีมาแต่ดั้งเดิมของชาวไทยเชื้อสายเขมรซึ่งมาภายหลังจะรู้จักกันทั่วไปในชื่อเรี่ยกว่า "เรือมอันเร"  อันเป็นการประยุกต์และประดิษฐ์คิดค้นท่ารำให้เกิดความสวยงาม  และมีการนำเอาการบรรเลงเครื่องดนตรีแบบอีสานใต้ที่เรี่ยกว่า  "กันตรึม" เข้ามาประกอบด้วยเพื่อให้เกิดความสนุกสนาน  ซึ่งมีการคิดค้นท่ารำขึ้นมาใหม่โดยกลุ่มนักอนุรักษ์ของจังหวัดสุรินทร์ซึ่งต้องการผนวกการละเล่นนี้เข้าเป็นส่วนหนึ่งในการเเสดงงานช้างจังหวัดสุรินทร์ในทุกๆปี จึงเป็นที่มาของการเรี่ยกชื่อการละเล่นนี้ใหม่เป็นที่รู้จักในการเเสดง" เรือมอันเร"หรือ "รำสาก" โดยคงเค้าโครงแบบแผนดั้งเดิมไว้เเละเพิ่มดิมท่ารำและจังหวะให้ทันสมัยขึ้นอย่างน่าสนใจ

   ท่าเตรียมพร้อมซึ่งผู้กระโดดกำลังยืนเพื่อทำสมาธิจ้องดูจังหวะการกระทบสาก

  ท่าเตรียมพร้อมซึ่งผู้กระโดดกำลังยืนเพื่อทำสมาธิจ้องดูจังหวะการกระทบสาก

                                   ท่าโจลอันเร(เข้าสาก)รอจังหวะการเข้าสาก

         ท่ารำจะประกอบด้วยท่าตามแบบโบราณดังนี้ 

            1. ท่ากั๊จปกา(ท่าเด็ดดอกไม้)   เป็นท่าการไหว้ครู   ใช้บทเพลงกันตรึมไหว้ครู   เช่น  กั๊จปกา(เด็ดดอกไม้)  มโลบโดง(ร่มมะพร้าว)   อมตู๊ก(พายเรือ)  ปลึง(ขวัญ)

            2.ท่าเดิรโจล (ท่าการเดินเข้าสาก)   เป็นท่าเตรียม     ใช้บทเพลงกันตรึมในเพลงแห่   เช่น  รำเป็ย(รำเพย)  อาไย  ฯลฯ

                                                การแบ่งข้างเพื่อกระโดสากเป็นคู่

              ท่าเดิรโจล (เดินเข้า)เป็นการเตรียมพร้อมซึ่งต้องดูจังหวะการกระทบสาก

                                                  การเว็ยอันเร(การกระทบสาก)

            3.ท่าโจลอันเเร(ท่าการเข้าสาก) จะประกอบไปด้วยการใช้จังหวะเว็ยอันเร(กระทบสาก)ใน  2   แบบ  ดังนี้

                - จังหวะจืงมูย(ขาเดียว)   โจลอันเรในท่า  จืงมูย(ขาเดียว) เป็นการกระโดดเท้าเข้าสากข้างเดียวเเล้วก็ข้ามไป  เป็นจังหวะช้า

                - จังหวะจืงปีร(สองขา)     โจลอันเรในท่า  จืงปีร(สองขา)เป็นการกระโดดยกเท้าขึ้นลงสองขาขณะมีการกระทบสากหลายๆครั้ง   เป็นจังหวะเร็ว 

            4.ท่าเดิรเจ็น (ท่าเดินออก)   เสมือนท่าเตรียม   ซึ่งต้องเข้าอันเรอีกรอบ   จังหวะเพลงจะใช้เช่นเดีวกับท่าเดิรโจล(เดินเข้า)

             5.ท่าเลีย(ท่าลา)  เป็นท่ารำที่เเสดงการสิ้นสุดการละเล่นนี้   บทเพลงที่ใช้ประกอบ  เช่น  ซาร์ปดาน(รื้อปะรำ)    อมตู๊ก(พายเรือ)   มโลบโดง(ร่มมะพร้าว  )

ส่วนจังหวะเพลงที่ใช้บรรเลงประกอบในท่า  โจลอันเร(เข้าสาก)  จะเป็นเพลงเบ็ตเล็ดต่างๆ

     * จังหวะจืงมูย  ชึ่งเป็นจังหวะช้าพอดีกลางๆ  ใช้เพลง  อาไย  แกวนอ  เบริญ  อันซองเเสนงนบ ฯลฯ

      * จังหวะจืงปีร  ชึ่งเป็นจังหวะเร็วสนุกสนาน  ใช้เพลง  กันจันเจก (เขียดตะปาด)   และเพลงเบ็ตเล็ดสนุกสนานต่างๆ

  การเดิรโจลอันเร(เดินเข้าสาก)ในจังหวะจืงปีรโดยหันหลังให้กันระหว่างชายหญิง

 การเดิรโจลอันเร(เดินเข้าสาก)ในจังหวะจืงปีรโดยหันหน้าเข้าหากันระหว่างชายหญิง

    การเดิรโจลอันเร(เดินเข้าสาก)ในจังหวะจืงมูยไขว้ข้างกันของชายและหญิง

การเดินเข้าสาก(เดิรโจลอันเร)ในจังหวะจืงมูยแบบเข้าคู่ชาย - หญิงข้างเดียวพร้อมกัน

              การเริ่มเข้าสากต้องประชิดตัวเข้าหาสากโดยต้องหันข้างเข้าสาก

                        ท่าโจลอันเร(เข้าสาก)ของฝ่ายชายในจังหวะจืงมูย

                   การโจลอันเร(เข้าสาก)ในจังหวะจืงมูยของชายแบบชัดๆ

                                                 ท่าเดิรโจล(ท่าเดินเข้า)ของเฒ่า

                                  ท่าโจลอันเร(เข้าสาก)ในจังหวะจืงมูยของหญิง

     ท่าโจลอันเร(เข้าสาก)ในจังหวะจืงมูย  ซึ่งจะเดินเข้าสากเป็นรูปครึ่งวงกลม

 การเดินเข้าสาก(เดิรโจลอันเร)ในจังหวะจืงมูยแบบหญิง - หญิงเข้าคู่ข้างเดียวพร้อมกัน

                                         การเดินเข้าสากเป็นรูปครึ่งวงกลม

                                   ท่าเดิรเจ็น(ท่าเดินออก)

      " การลูดอันเร"  ในปัจจุบัน  รู้จักกันอย่างเเพร่หลาย ในชื่อ  " เรือมอันเร"  ซึ่งมีพัฒนาการการละเล่นที่สนุสนานอ่อนช้อยสวยงามน่าชมมากยิ่งขึ้น   ซึ่งเป็นการแสดงและการละเล่นที่นับว่าหาชมได้ยากเข้าไปทุกทีแม้จะมีการผนวกเข้ากับงานช้างของทางจังหวัดสุรินทร์ถึงอย่างไรก็มีการเเสดงปีละครั้งเดียว  และนอกจากนั้นโอกาสที่จะได้ชมก็จะจัดขึ้นเฉพาะในโอกาสงานแสดงหรือพิธีกรรมสำคัญๆต่างๆในอีสานใต้เท่านั้น   

ท่านที่สนใจสามารถเดินทางไปชมการแสดงนี้ได้ในงานแสดงช้างที่จังหวัดสุรินทร์ในต้นเดือนพฤศิกายนของทุกปี  ส่วนปี 2550นี้งานจะเริ่มขึ้นเเล้ว

ขอขอบคุณข้อมูลและรายละเอียด  จาก : http://www.muangboranjournal.com/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=159 

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ :  http://www.muangboranjournal.com/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=159