ลวดลายดอกไม้บนมงกุฎอัปสราที่มาตะกาวตุ้มหูโบราณอีสานใต้

        ต้องขอโทษ เพื่อน พี่ ชาวบล็อกที่ติดตามเรื่องราวแบบบ้านๆของบรรณาลัยที่พักหลังห่างหายว่างเว้น  ไม่ได้นำเรื่องราวที่น่าสนใจมาอัพลงบล็อกให้ท่านผู้สนใจได้ติดตามอ่านอย่างต่อเนื่อง   ถึงอย่างไรเรื่องราวนั้นครั้งต่อๆไปอาจจะนำมาเสนอให้ได้ติดตามอ่านคงถี่ลงเเต่ยังคงนำเสนอเรื่องราวความเป็นเอกลักษณ์ของบล็อกนี้ต่อไปเพื่อนเป็นการเผยแพร่เเลกเปลี่ยนวัฒนธรรมท้องถิ่นในรูปแบบวัฒนธรรมของพี่น้องชาวไทยเชื้อสายเขมรในอีสานใต้และแถบอีสานใต้ให้ได้ติดตามอ่านอย่างเรื่อยๆ

        เอาละครับเข้าเรื่องซักทีครับ  เรื่องราวในครั้งนี้  ผมมีความตั้งใจจะนำเสนอเครื่องประดับที่สวยงามแปลกตาแทบจะพูดได้ว่าหาดูหาชมได้ยากมากๆ  คือเครื่องประดับใบหูของผู้หญิงไทยเชื้อสายเขมรมานับแต่โบราณก็ว่าได้   นั่นก็คือ   "ตะกาว" เป็นภาษาเขมรหมายถึง  ตุ้มหูแบบเขมร    ที่มีความเป็นเอกลักษณ์ดูแปลกๆซึ่งสวยงาม 

ลักษณะของตะกาวที่มีขนาดเล็กลงทำขึ้นจากทองคำในแบบลวดลายปกาปลึด(ลายดอกสายบัว)

 ดอกไม้ชนิดหนึ่งที่เข้าใจว่าเป็นต้นแบบของลายตะกาวของชาวเขมรในประเทศกัมพูชา                                 

รูปแบบตะกาวของชาวเขมรในประเทศกัมพูชาที่เลียนแบบมาจากดอกไม้ดังตัวอย่างข้างต้นซึ่งยังคงมีลักษระคล้ายกับดอกไม้ประดับมงกุฏนางอัปสรา

ที่มาภาพ : http://www.khmerenaissance.info/geography_environment/khtum.html  

        "ตะกาว"  นั้น ถ้าให้แปลเป็นภาษาไทยนั้น ไม่รู้แน่ชัดว่าแปลว่าอะไร  แต่ถ้าให้แปลตามความหมายซึ่งสังเกตตามรุปร่างของสิ่งดังกล่าวก็จะหมายถึง   ตุ้มหูแบบเขมร    ตะกาว  ตุ้มหูแบบเขมรนั้นเข้าใจกันว่ามีใช้กันแพร่หลายในแถบอีสานใต้ใช่ว่าจะใช้เฉพาะในกลุ่มผู้หญิงวัฒนธรรมเขมรเพียงกลุ่มเดียวแต่ยังมีการใช้แพร่หลายไปทั้งกลุ่มหยิงในวัฒนธรรมลาว   ส่วย    ซึ่งล้วนแล้วแต่อาจจะได้รับอิทธิพลซึ่งกันและกันจึงเกิดการใช้เครื่องประดับลวดลายแบบดังกล่าวร่วมกัน 

              "ตะกาว" เป็นตุ้มหูแบบโบราณซึ่งสันนิฐานตามรูปแบบลวดลายในส่วนที่ทำเป็นดอกไม้    เมื่อนำไปเทียบเคียงกับลวดลายภาพจำหลักเครื่องประดับศรีษะของเหล่านางอัปสราหรืออัปสรที่จำหลักตามปราสาทในอาณาจักรเขมร  ไม่ว่าจะเป็นที่  นครวัด  นครธม   ปราสาทธมมานนท์    ปราสาทเบ็งมเลีย   ปราสาทวัดภูที่จำปาสักประเทศลาว  และ

ลักษณะดอกไม้เครื่องประดับบนมงกุฏอัปสราที่ปราสาทนครวัดมีเค้าและแบบตะกาวตุ้มหูเขมรโบราณ

ที่มาภาพ : http://www.ubru.ac.th/ccu/webboardkhmer_/view.php?No=1521

สักเกตลักษณะดอกไม้เครื่องประดับบนมงกุฏอัปสราที่ปราสาทนครวัดมีเค้าและแบบตะกาวตุ้มหูเขมรโบราณ

ที่มาภาพ : http://tripangkor.com/destination/angkorwat/AngorWat42.jpg      

สักเกตลักษณะดอกไม้เครื่องประดับบนมงกุฏอัปสรานางทางซ้ายมือที่ปราสาทนครวัดอีกแบบหนึ่งมีเค้าและแบบตะกาวตุ้มหูเขมรโบราณ

ที่มาภาพhttp://tripangkor.com/destination/angkorwat/AngorWat42.jpg            

สักเกตลักษณะดอกไม้เครื่องประดับบนมงกุฏอัปสราที่ปราสาทธมมานนท์อีกแบบหนึ่งมีเค้าและแบบตะกาวตุ้มหูเขมรโบราณ

                                ที่มาภาพ :   http://www.painaima.com/topic.php?   mcat_id=5&scat_id=1&topic_id=703

สังเกตมงกุฏนางอัปสราอีกหนึ่งนางที่ปราสาทศรีขรภูมิจังหวัดสุรินทร์  ดินแดนต้นแบบการทำตะกาวตุ้มหุแบบเขมร

 ที่มาภาพ : http://www.pantip.com/cafe/blueplanet/topic/E2886943/E2886943.html

สังเกตมงกุฏนางอัปสราแบบใกล้ๆที่ปราสาทศรีขรภูมิจังหวัดสุรินทร์  ดินแดนต้นแบบการทำตะกาวตุ้มหุแบบเขมร

ที่มาภาพ ; http://larndham.net/index.php?showtopic=24055&st=500    

 สังเกตดอกไม้บนมงกุฏนางอัปสราตัวเป็นๆที่ประเทศกัมพูชายังคงลวดลายแบบตะกาว

ที่มาภาพ : http://andrewpagephoto.com/cambodiandance/Recent%20Gallery/aprilboston06/apsara%20dance%20page.html

ปราสาทแห่งอื่นๆอีกมากมาย   ซึ่งลวดลวยดังกล่าวมีลักษณะคล้ายคลึงกับรูปแบบลวดลายของตะกาวที่เป็นเครื่องประดับใบหูในส่วนติ่งหู   ซึ่งในอดีตเมื่อครั้งสมัยขอมลวดลวยที่เป็นดอกไม้เครื่องประดับดังกล่าวประดับประกอบบนมงกุฏนางอัปสร  แต่ย้อนกลับมาในครั้งสมัยปัจจุบันเท่าที่ปรากฏมาพบเป็นเครื่องประดับที่เป็นลวดลายดอกไม้ ประดับหูของหญิงไม่ว่าคนไทยเชื้อสายเขมร  ลาว  กูย  ในเขตอีสานใต้  กันทั้งสิ้น  

  ลักษณะตะกาวทองคำที่บริเวณช่อดอกตรงกลางทำเลียนแบบเกสรดอกสายบัว

ลักษณะเมื่อนำมาเทียบเคียงลวดลายดอกไม้บนมงกุฏนางอัปสราที่จำหลักตามปราสาทหินเขมร

         ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจ   ด้วยเหตุที่ว่า  ทำไมลวดลายดังกล่าวนี้  ยังคงมีมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน   ไม่ทราบหรือไม่อาจระบุได้ว่า  เครื่องประดับที่เรี่ยกว่า  "ตะกาว" ช่างในสมัยปัจจุบันได้ไปเลียนแบบลวดลวยดังกล่าวจากภาพจำหลักเครื่องสวมมงกุฏนางอัปสราแบบเขมรโบราณหรือไม่   อาจเป็นการสืบทอดลวดลวยเหล่านี้จากช่างเขมรมานับแต่โบราณตั้งแต่สมัยเก่าแก่ไปกว่าสมัยนครวัดของเขมรโบราณ   ซึ่งยังมีข้อกังขาสงสัยว่าถ้าศึกษารายละเอียดเครื่องประดับติ่งหูของคนเขมรโบราณตามภาพจำหลักก็ไม่ปรากฏตุ้มหูในรูปแบบดังกล่าวใช้กัน   ซึ่งสามารถทำให้ได้ข้อสรุปดังกล่าวว่า  "ตะกาว"ตุ้มหูลวดลายแบบโบราณนั้นน่าจะเป็นรูปแบบมีต้นกำเนิดมาโดยช่างเขมรโบราณที่สืบทอดทำกันมาโดยอาจมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบจากเครื่องประดับบนศรีษะดังปรากฏมาเป็นเครื่องประดับที่ติ่งหู   ซึ่งช่างเขมรที่มีความชำนาญในการประดิษฐ์ทำ  ตะกาวหรือตุ้มหูแบบโบราณ  ดังกล่าว  ส่วนใหญ่แล้วเป็นช่างชาวเขมรโบราณที่สืบทอดกันมาจากราชสำนักเขมรโบราณที่อบยพกันมาเมื่อเกิดสงครามสมัยอยุธยามาอยู่ในจังหวัดสุรินทร์ปัจจุบัน  ซึ่ง

ลักษณะดอกตะกาวที่ทำจากเงินของช่างชาวจังหวัดสุรินทร์ที่สืบทอดวิธีการทำมานับแต่สมัยโบราณ

ที่มาภาพ : http://www.komchadluek.net/2007/03/08/i001_96214.php?news_id=96214    

มีหมู่บ้านที่ทำเครื่องเงินและเครื่องทองในรูปแบบต่างๆซึ่งในส่วนนี้   ก็ยังมีการทำตะกาวอันเป็นเครื่องประดับตุ้มหูแบบโบราณ  ที่ชื่อหมูบ้านว่า   บ้านเขว้าสินรินทร์   เป็นชุมชนที่มีความสามารถในการทำเครื่องเงินซึ่งในอดีมีการทำเครื่องทองร่วมด้วยแต่ต่อมาทองหายากและราคาแพงจึงหันมาทำเครื่องเงินซะเป็นส่วนใหญ่  ซึ่งมีการทำมากว่า  100  ปี สืบทอดกันมารุ่นต่อรุ่นที่ยังคงลวดลายแบบโบราณ

          ลวดลายตะกาวนั้นจะมีการทำจากโลหะสองอยู่สองชนิดคือ  ทอง และเงิน ปัจจุบันที่ทำจากโลหะทองนั้นไม่ค่อยมีทำกันนอกจากจะมาสั่งทำ ตะกาว นั้นขนาดในสมัยโบราณนั้นทำขึ้นมีขนาดใหญ่เท่าเหรีญห้าบาทปัจจุบัน มีก้านยาว  ซึ่งปัจจุบันจะลดขนาดลงส่วนใหญ่หันมาเป็นการสั่งทำซึ่งนิยมกันในโลหะทองคำทั้งนี้จะได้เก็บเป็นสมบัติมรดกให้ลูกหลานของตน  ตะกาวมีลวดลายหลายแบบ  มีชื่อเรียกแตกต่างกัน   ได้เเก่

ตะกาวจะมีส่วนที่เป็นดอกและก้านยาวคล้ายสายบัว ในสมัยโบราณตะกาวจะมีขนาดใหญ่จึงต้องมีการทำข้อต่อระหว่างดอกและก้านหมุนเกลียวถอดออกจากันได้ให้สะดวกในการใส่ปัจจุบันไม่มีแล้ว

         ตะกาวปกาซองรอง(?)

         ตะกาวปกาปลึด(ลายดอกสายบัว)

         ตะกาวปกาตรอบ(ลายดอกมะเขือ)

แต่ละลายจะมีความปราณีตสวยงามแตกต่างกันออกไป

              หญิงไทยสูงวัยเชื้อสายเขมรใส่ตะกาวตุ้มหูแบบเขมรโบราณอยู่บ้าน

         "ตะกาว"  ในปัจจุบัน  ยังคงหลงเหลือและนิยมมีการใช้ประดับอยู่บ้างก็เฉพาะ ในหญิงสูงวัย  หรือไม่ก็ในหญิงวัยกลางคนจะใส่กันก็เฉพาะโอกาสงานเทศกาลสำคัญเพื่อประชันความงามกัน  น้อยนักที่มีโอกาสได้พบเห็น  บวกกับยุคสมัยปัจจุบันการใส่เครื่องประดับที่เป็นทองคำออกไปไหนมาไหนไกลๆจะเป็นเป้าสายตาแก่โจรวึ่งสร้างความหวาดกลัวและอันตรายกับตัวเอง  ตะกาว ดังกล่าว จึงเป็นเพียงสมบัติในกรุ  ที่รอวันเวลาออกโชว์อวดกันเฉพาะในโอกาสสำคัญๆเท่านั้น