พิณน้ำเต้า  หรือ  กระเเสมูยเครื่องดนตรีแบบเขมรอีสานใต้ 

      พิณน้ำเต้า  หรือ  กระเเสมูยแบบเขมรอีสานใต้    เป็นเครื่องดนตรีโบราณที่ได้รับวัฒนธรรมาจากอินเดีย ปรากฎหลักฐานในภาพจำหลักที่ระเบียงปราสาทหินนครวัดและที่ปราสาทนครธม 

เรื่องราวของเครื่องดนตรีกระเเสมูยของชาวไทยเชื้อสายเขมรอีสานใต้ที่เคยนำมานำเสนอวารสารเกี่ยวกับวัฒนธรรมที่น่าสนใจของอีสานใต้

ที่มาภาพ: www.srru.ac.th/.../index.php?topic=90.msg299

   พิณน้ำเต้าหรือกระเเสมูยแบบเขมรอีสานใต้ของไทย ซึ่งประดิษฐ์ขึ้นใหม่

สังเกตุที่ปลายเครื่องดนตรีกระเเสมูยของเขมรในกัมพูชาจะทำเป็นรูปพญานาค

ที่มาภาพ  : http://www.cambodianlivingarts.org/archive/photos/107

พิณน้ำเต้าในทางภาคเหนือเป็นพิณชนิดเดียวกันกับกระเเสมูยของเขมรอีสานใต้  สังเกตุที่ปลายพิณนิยมหล่อโลหะทำเป็นรูปนกหัสดีลิงค์ตามความเชื่อของชาวเหนือ

ที่มาภาพ : http://www.student.chula.ac.th/~46445027/work3.htm

พิณน้ำเต้าอีกแบบหนึ่ง และ พิณน้ำเต้าอีกแบบหนึ่งที่ปลายหล่อโหละทำเป็นรูปพญานาค

ที่มาภาพ :www.culture.go.th/.../music/musician/tua/tua..htm 

ที่มาภาพ : wwww.la.ubu.ac.th/...Data/Musico/web/index15.htm     

พิณเปี๊ยะทางภาคเหนือที่มีจำนวนสายเพิ่มมากขึ้นมีวิวัฒนาการมาจากพินน้ำเต้าหรือกระเเสมูยของเขมร  สังเกตุที่ปลายพิณนิยมหล่อโลหะทำเป็นรูปนกหัสดีลิงค์ตามความเชื่อของชาวเหนือ

ที่มาภาพ : http://www.student.chula.ac.th/~46445027/work3.htm

       ลักษณะของเครื่องดนตรีประเภทนี้ มีลักษณะคล้ายธนูและมีการติดกระโหลกที่เป็นกล่องเสียงทำจากผลลูกน้ำเต้าผ่าครึ่ง  เหนือกระโหลกพิณน้ำเต้าหรือกระเเสมูยของคนไทยเชื้อสายเขมรอีสานใต้นี้จะมีลูกบิด  ส่วนปลายถัดลงไปจากกระโหลกจะมีขนาดยาวตรงส่วนปลายสุดมีการเจาะเดือยปักรูปสลักหัวนาคสะดุ้งแกะจากไม้อย่างง่ายๆสำหรับขึงเส้นพิณจากลูกบิดถึงหัวนาคสะดุ้ง   ความยาวของกระเเสมูยชิ้นนี้ยาว  100  เซนติเมตร

ภาพแถวหน้าคนที่สองเสื้อขาวทางซ้ายมือกำลังดีดกระเเสมูยร่วมในวงกันตรึมเขมร อีสานใต้ ณ  ปราสาทศรีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์  เมื่อ  28 มกราคม 2472

ที่มาภาพ  : http://www.srru.ac.th/org/priyatitum/boardsmf/index.php?topic=90.msg299

        เครื่องดนตรีดังกล่าวเคยปรากฎการใช้บรรเลงร่วมกับวงกันตรึมเขมรโบราณ  ซึ่งครั้งล่าสุดเห็นปรากฎในภาพที่ถ่ายไว้เมื่อครั้ง  28 มกราคม 2472 ในสมัยที่  กรมพระยาดำรงราชานุภาพเสด็จเยี่ยมชมยังปราสาทศรีขรภูมิ  ที่จังหวัดสุรินทร์  ซึ่งชาวบ้านได้ใช้ร่วมการบรรเลงในวงกันตรึมแสดงหน้าพระพักต์      หลังจากนั้นเครื่องดนตรีดังกล่าวก็ไม่เคยพบเห็นเลยในอีสานใต้ 

              เครื่องดนตรีกระเเสมูยในแบบของเขมรในประเทศกัมพูชา

ที่มาภาพ  : http://www.cambodianlivingarts.org/archive/photos/107

         ส่วนในประเทศกัมพูชา  มีเครื่องดนตรี  ดังกล่าวปรากฎการเล่นอยู่ซึ่งมีการอนุรักษ์ฟื้นฟูให้คงอยู่ 

        การเล่นเครื่องดนตรีชนิดนี้  ผู้เล่นต้องมีความสามารถและใช้ความชำนาญ   ซึ่งถือว่ายากมาก  เพราะเป็นพิณที่มีสายเดียวเท่านั้นการทำให้เกิดเสียงเป็นจังหวะท่วงทำนองจึงนับว่ายากมากดังนั้นผู้เล่นที่จะเล่นได้ไพเราะน่าฟังนั้นต้องใช้ระยะเวลาในการหัดและฝึกซ้อมพอสมควร  

           การบังคับเสียงนั้นมีลักษณะสำคัญ  ที่    การควบคุมการเปิดปิดของกระโหลกพิณที่ต้องแนบกับระดับหน้าอกขณะดีดซึ่งต้องสัมพันธ์กัน  

           ส่วนใหญ่แล้วในสมัยโบราณเครื่องดนตรีดังกล่าวใช้ในพิธีกรรมทางศาสนาพราหมณ์ในการบรรเลงพร้อมบทสวดสรรญเสริญเทพเจ้า  

                                                         โน้ตที่ใช้บรรเลงพิณน้ำเต้า

ที่มาภาพ :http://www.culture.go.th/knowledge/music/esarn/sesarn/se1.htm

            บทเพลงที่ใช้บรรเลงนับแต่สมัยโบราณและแถบอีสานใต้นั้นไม่มีใครรู้จัก    แต่เท่าที่ทราบในประเทศกัมพูชา มีการบรรเลงเพลงจากดนตรีกระเเสมูยนี้   ชื่อว่าเพลง   กำเเซงกระฮอม (เพลงขาม้าแดง)

            ปัจจุบันเครื่องดนตรีดังกล่าวหายไปจากดินแดนอีสานใต้แล้ว     ส่วนในภาพนั้นเป็นเครื่องดนตรีกระเเสมูยแบบเขมรพื้นบ้านขนาดแท้  ที่ทำขึ้นใหม่ตามแบบช่างของเขมรอีสานใต้    ซึ่งผมเองได้สั่งทำขึ้นทั้งนี้เพื่อที่จะพยายาม  ลองหัดเล่นในแบบทำนองง่ายๆ แบบครูพักลักจำ   แต่ก็ได้เป็นเพลงไม่กี่เพลง     เพราะพิณชนิดนี้มีสายเดียวบอกได้เลยว่าการบังคับเสียงยากมาก   การบังคับให้เกิดเสียง  ได้ไม่ครบตามเสียงพิณหรือเครื่องดนตรีชนิดอื่นๆ   ซึ่งส่วนใหญ่แล้ว  เสียงจะมีลักษณะคล้ายพิณเปี๊ยะทางภาคเหนือ  แต่ที่พิเศยของดนตรีดังกล่าวคือมีสายเดียว   ผู้ที่เล่นอย่างชำนาญจะบังคับเสียงได้มากยิ่งทำให้เกิดความไพเราะชวนฟัง     

      ดนตรีดังกล่าวหาฟังได้ยากมากๆผู้ใดที่ได้ยินได้ฟังนั้น ถือว่าเป็นบุคคลที่ประดุจได้รับน้ำทิพย์จากสรวงสรรค์  เพราะเสียงพิณดังกล่าวเป็นดนตรีที่สำหรับการบรรเลงบูชาสรรเสริญเทพเจ้าตามความเชื่อของพราหมณ์