เขมรไทยเปรี๊ยะประเฮียล-เขมรกัมพูชาเปรี๊ยะวิเฮีย ชื่อศาสนสถานร่วมสองแผ่นดิน

          แผนผังที่ทอดยาวขนาบไปกับแนวลาดเอียงของเขาพระวิหารบนเทือกเขาพนมดองแร๊ก

                เป็นที่มาของชื่อ  เปรี๊ยะประเฮียล(เขมรไทย) และเปรี๊ยะวิเฮีย(เขมรกัมพูชา)

                                       ศิขเรศวร   นามเดิมของปราสาทพระวิหาร

                              ปราสาทสาทเขาพระวิหาร   คนไทยเขมรเรี่ยกปราสาทเขาพระวิหารว่า "เปรี๊ยะประเฮียล"     ซึ่งเข้าใจว่าเรียกตามลักษณะความใหญ่โตและรูปแบบแผนผังที่มีลักษณะ  ลาดเอียง   ชัน   ทอดตัวยาวไปจรดหน้าผา   ถ้าพิจาณาตามความหมาย  ของคำที่เรียกมีลักษณะ       บ่งบอกถึงความยิ่งใหญ่ของศาสนสถานประดุจการไหลบ่าของน้ำ    ซึ่ง  คำว่า  "เปรี๊ยะ"   อันหมายถึง  "พระ"    ในที่นี้ใช้เรียกแทน     สถานที่สถิตของเทพเจ้า  ทำนองเดียวกับ    เวือด(วัด)    เวียง(วัง)    เข้าใจว่านิยมใช้เรี่ยกศาสนสถานใหญ่ๆ  ส่วน คำว่า    "ประเฮียล"  น่าจะ เป็นคำเดียวกับ   "เฮียล"  หมายถึง  "ล้น   ทะลัก"    ซึ่งมีลักษณะประดุจการไหลทะลักของน้ำจากที่ลาดเอียงของเขาตามรูปแบบแผนผังของปราสาท ที่ทอดผังไปตามแนวยาวลาดเอียงสู่ยอดเพิงผาสูง   

       เปรี๊ยะประเฮียล   จึงมีความหมาย   ศาสนสถานอันยิ่งใหญ่ประดุจการล้นทะลักของน้ำจากที่ลาดชันสู่เบื้องล่าง    อันเป็นคำเรียกปราสาทเขาพระวิหารของเขมรไทย

       ส่วน "เปรี๊ยะวิเฮีย"  การใช้เรี่ยก ปราสาทเขาพระวิหารในกัมพูชานั้น  มีความหมายตรงตามรูปแบบของการใช้สอยของศาสนสถาน  คือ  "เปรี๊ยะ (พระ)"  มีความหมายเดียวกับเขมรไทยที่ใช้เรี่ยกศาสนสถานดังกล่าว   ส่วน   "วิเฮีย"    ก็หมายถึง   "วิหาร"   ซึ่ง  ในความหมาย  เป็นการเรี่ยกโดยความสำคัญจะมีนัยน้อยกว่าเขมรไทยใช้เรี่ยก    ถ้าสังเกตุจากคำว่า    "ประเฮียล"   อันเเสดงถึงการหมายรวมความยิ่งใหญ่ปราสาททั้งหมด   ส่วน  "วิเฮีย"    เป็นการเรี่ยกที่เเสดงเพียงความเป็นวิหารอาจจะเป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น  

       ถึงอย่างไรนี่เป็นเพียงการมองแง่มุมความเเตกต่างด้านการให้ความสำคัญจากการใช้ชื่อเรียก     ลักษณะดังกล่าวนี้อาจมีปัจจัยต่างๆที่เข้ามาเกิดการ   กร่อนของเสียง  การเรี่ยก  จึงเป็นเหตุให้เกิดการผิดเพี้ยน  เกิดความหมายและความเข้าใจที่เปลี่ยนไป   ซึ่งยังต้องรอการศึกษาและค้นคว้าทำความเข้าใจต่อไป     

        ปราสาทเขาพระวิหารศาสนสถานมรดกแผ่นดินพี่น้องสองฝากฝั่งพนมดงรักแหล่งอารยธรรม ที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ   นับมาแต่สมัยโบราณที่พรมแดนนั้นมิได้มีเส้นเขตแดนแบ่งกั้น  การสัญจรไปมาสร้างสานความสัมพันธ์ระหว่างศูนย์กลางศาสนสถานศักสิทธ์ศิขเรศวร   แห่งพนมดองเเร๊ก   พนมแห่งวิหารเทพเจ้าและความโออ่าภวลัยสถิตแห่งเทพ

             ท่ามกลางกระเเสความสงบนิ่งของภวลัยศิขเรศวรที่ตั้งสง่าบนขุนเขาแห่งพนมดองเเร๊ก  วิหารสถิตแห่งศิวะเทพมานับพันปี  แม้เวลาจะผ่านพ้นไปความเปลี่ยนของมงกุฎประดับยอดพนมศักสิทธ์จะหลุดร่วงไปบ้างจากกาลเวลาและมนุษย์ลูกหลานตน  แต่ความงามของมงกุฎประดับยอดพนมศักสิทธ์ยังตั้งตระหง่านงามสง่า  จนกระทั่งเป็นที่มาแห่งการต่อสู้เพื่อช่วงชิง  มงกุฎเทพเจ้าแห่งพนมดองแร๊ก  มงกุฎที่กษัตริย์สร้างประดับอุทิศแด่พระแห่งพนมศิขเรศวร    ไว้เป็นสถานที่เคารพแก่ชุมชนที่แวดล้อมฝากฝั่งพนมดองเเร๊ก   ในเวลาต่อมา  เพราะมงกุฎแห่งขุนเขามิใช่มงกุฎศักดิ์สิทธ์ที่อุทิศแด่เทพเจ้าอีกต่อไป  

          แต่ปัจจุบันประหนึ่งมงกุฎจะสวมหัวธุกิจและทับหัวธุกิจ     อันหนักอึ้งแสนสาหัส ที่มนุษย์โลกลืมเคารพในความศักดิ์สิทธ์มงกุฎแห่งพนมดองแร๊ก  ที่พระมหากษัตริย์อุทิศถวายแด่พระเป็นเจ้าแห่งพนมและเป็นที่เคารพแก่กลุ่มคนทั่วไป