ท่านมีความคิดริเริ่มมากน้อยเพียงใด

ด้วยทักษะ “ถามอย่างสร้างสรรค์” ซึ่งประกอบด้วย 3 คำถามได้แก่ ก) “ถ้า...แล้วจะเกิดอะไรขึ้น” เพื่อทำลายข้อจำกัดต่างๆทางความคิด ข) “เกิดอะไรขึ้นในช่วงที่ยังไม่มีปัญหานี้” เพื่อให้นึกย้อนถึงช่วงที่ปัญหานี้ยังไม่เกิดขึ้น หรือเกิดขึ้นก็เบาบางมาก ทำให้คิดออกได้ว่าอะไรป้องกันปัญหานี้ได้ ค) “ถ้าเปลี่ยนได้ อยากให้เรื่องนี้เป็นอย่างไร” เพื่อเห็นภาพปลายทางที่ปรารถนา อันก่อให้เกิดแรงบันดาลใจและนำไปตั้งเป็นเป้าหมายต่อไปในการทำงานจนสำเร็จ

ท่านช่วยผู้อื่นให้มีความคิดริเริ่มได้อย่างไร

ด้วย 3 วิธีได้แก่ ก) ถามคำถามเปิด เพื่อชวนให้คิดได้อย่างอิสระ ไม่ต้องกลัวจะถูกตำหนิหรือมองไม่ดี ข) ไม่วิจารณ์ความคิดแต่สนับสนุนให้ทุกคนได้ตอบ ค) ต่อยอดความคิด อาจเขียนขึ้นบอร์ดทำให้ทุกคนเห็นได้ชัด ทำให้ต่อยอดและหลากหลายมากขึ้น

ท่านเป็นนักคิดมากน้อยเพียงใด

ด้วยทักษะ “คิดเพิ่มผลผลิต” ซึ่งประกอบด้วย 3 คำถามได้แก่ ก) ทำอย่างไรจึงจะประหยัดค่าใช้จ่ายได้มากยิ่งขึ้น เพื่อลดการสูญเสียทรัพยากร ต้นทุนของการทำงาน ข) ทำอย่างไรจึงจะกระชับเวลาได้มากยิ่งขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานในเวลาที่สั้นลง ค) ทำอย่างไรจึงจะเพิ่มคุณประโยชน์ได้มากยิ่งขึ้นเพื่อสร้างประโยชน์ให้หลากหลายมากขึ้นในงานชิ้นเดียว

ท่านช่วยผู้อื่นให้เป็นนักคิดได้อย่างไร

ด้วย 3 วิธีได้แก่ ก) คิดตามแบบอย่าง เพื่อให้คนนั้นย้อนนึกถึงต้นแบบหรือตัวแบบที่น่าประทับใจ เพื่อนำมาทำตาม ข) คิดปรับให้เข้ากัน เพื่อปรับแต่งต้นแบบที่นึกถึงให้สอดคล้องเข้าได้กับงานที่รับผิดชอบ ค) คิดสิ่งทดแทน เพื่อหาวัสดุหรือสิ่งอื่นมาแทนสิ่งที่ต้นแบบใช้ ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนลงได้ แต่ยังมีประสิทธิภาพใช้ได้อยู่

ท่านตัดสินใจได้อย่างสมเหตุสมผลเพียงใด

ด้วยทักษะ “ค้นหาความหมาย” ซึ่งประกอบด้วย 3 ขั้นตอนได้แก่ ก) ถามถึงแรงจูงใจ เพื่อค้นหาแรงบันดาลใจที่มีคุณค่าในการตัดสินใจทำสิ่งต่างๆ เช่น ทำเพื่อคนที่ตนรัก, ทำเพื่อรักษาสัญญาที่มีให้กัน, ทำเพื่อประเทศชาติบ้านเมือง เป็นต้น ข) ถามถึงประโยชน์ที่ได้รับ เพื่อมองไปที่ผลลัพธ์ที่มีคุณค่าในการตัดสินใจทำสิ่งต่างๆ เช่น ช่วยสร้างสรรค์สังคม เป็นต้น ค) ถามถึงการเติบโตภายในตนเอง เพื่อมองไปที่การได้เรียนรู้ได้พัฒนาจิตใจให้งดงามซึ่งมีค่ายิ่งกว่าได้เงินทอง

ท่านช่วยผู้อื่นให้ตัดสินใจได้อย่างเหมาะสมได้อย่างไร

ด้วย 3 วิธีได้แก่ ก) ถกแย้งถึงผลดีและผลเสียเพื่อให้คนนั้นได้ไตร่ตรองถึงผลที่เกิดขึ้นจากการตัดสินใจดังกล่าวทั้งทางบวกและทางลบ ข) ถกแย้งถึงความเป็นไปได้จริง เพื่อพาคนนั้นจากโลกความคิดสู่โลกชีวิตจริงที่ต้องคำนึงถึงปัจจัยต่างๆที่เกี่ยวข้อง บุคคลต่างๆที่ควรคำนึงถึง ค) ถกแย้งถึงความปรารถนาในชีวิต เพื่อให้คนนั้นได้สำรวจความต้องการในชีวิตของตนเองจริงๆว่าอยากได้อะไร ซึ่งจะทำให้เขาคิดออกได้ว่าไม่ควรด่วนสรุปอะไรไปก่อน

ท่านประเมินปัญหาได้อย่างเหมาะสมหรือไม่

ด้วยทักษะ “เรียนรู้ผ่านปัญหา” ซึ่งประกอบด้วย 3 ขั้นตอนได้แก่ ก) เรียนรู้ศักยภาพของตน เป็นการให้คะแนนความสามารถของตนในการควบคุมแก้ไขปัญหาในภาพรวม โดยถามว่า “ปัญหานี้ฉันมั่นใจว่ารับมือได้กี่เปอร์เซนต์” ข) เรียนรู้จากประสบการณ์อดีต เป็นการเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาที่คล้ายๆกัน ว่าคนอื่นเขามองปัญหาอย่างไร และแก้ไขอย่างไรจึงได้ผลดี ค) เรียนรู้เพื่อป้องกันผลกระทบ เป็นการคิดถึงผลกระทบจากปัญหาว่าอาจมีอะไรบ้าง แล้วรีบจำกัดความเสียหาย

ท่านช่วยผู้อื่นให้ประเมินปัญหาอย่างเหมาะสมได้อย่างไร

ด้วย 3 วิธีได้แก่ ก) เปิดใจกับปัญหาเป็นการพูดถึงเจตนาดีที่มีในการแก้ไขปัญหา เพื่อลดกลไกป้องกันตนเองของคนนั้น ข) เข้าใจปัญหา เป็นการค้นหาสาเหตุ ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และทางเลือกที่มีเพื่อแก้ไขปัญหา ค) ร่วมใจแก้ปัญหา เพื่อให้คนนั้นเข้ามีส่วนในการแก้ไขปัญหาในวิธีที่เขาเลือก แม้คนนั้นจะไม่ได้มีส่วนทำให้เกิดปัญหาก็ตาม แต่อาสาช่วยเพราะเห็นแก่ส่วนรวม

ท่านเป็นคนมีขันติมากน้อยเพียงใด

ด้วยทักษะ “การให้อภัย” ซึ่งประกอบด้วย 3 ขั้นตอนได้แก่ ก) พูดจากส่วนลึก เพื่อระบายความรู้สึก ความคิดทุกอย่างเกี่ยวกับเรื่องที่ผิดหวังขมขื่นในใจ ข) ระลึกถึงประสบการณ์ที่ได้รับการยกโทษ เป็นการรำลึกถึงเหตุการณ์ที่ตนเคยทำผิดพลาดกับบางคน แต่ได้รับการอภัย และให้สัมผัสถึงความรู้สึกดีๆเหล่านั้นอย่างประณีตและค่อยเป็นค่อยไป ค) กล่าวให้อภัย เป็นการตัดสินใจให้อภัยคนที่ทำผิดต่อเราโดยพูดออกมาจากใจ เช่น “ข้าพเจ้าให้อภัย...(ใส่ชื่อ)ในเรื่อง...(ระบุประเด็นที่ชัดเจน) เพื่อให้โอกาสเขากลับตัวกลับใจใหม่” เป็นต้น

ท่านช่วยผู้อื่นให้มีขันติได้อย่างไร

ด้วย 3 วิธีได้แก่ ก) เข้าใจความรู้สึก เพื่อสื่อจากใจจริงถึงความรู้สึกที่เราสัมผัสได้ในตัวคนนั้น ข) คะเนผลปลายทาง โดยถามเพื่อช่วยให้คนนั้นได้คิดถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นหากท้อถอยเลิกรากลางคัน ค) สร้างขวัญกำลังใจ เป็นการให้รางวัลตามแต่คนนั้นชอบ ซึ่งช่วยให้เขามีกำลังใจในการทำงานต่อไปจนถึงความสำเร็จ

---

ที่มาจากหนังสือ เปิดปมบุคลิก